Babbele-babbele-babbel
Een verschil tussen mensen en dieren is dat wij mensen kunnen lachen. Maar een veel belangrijker verschil tussen mensen en dieren is dat wij mensen kunnen praten met elkaar. Praten is de manier waarop wij communiceren.|
Als je niet kunt praten en als je oren het niet doen, dan kun je door te wijzen naar een koffiekopje en een vragend gezicht op te zetten nog wel aan iemand duidelijk maken dat je bereid bent koffie te zetten. Of zelf nog koffie wilt. Maar zonder oren (en mond) is het toch verdraaid lastig om iemand te vertellen dat je de afgelopen nacht slecht hebt geslapen omdat je je zorgen maakt over de toestand in het Midden-Oosten. Om maar wat te noemen.
Nou ja, je kunt ook een mailtje of sms-je sturen. Maar geschreven taal heeft niet de impact die gesproken taal heeft. Mensen kunnen (en konden) eerder spreken dan schrijven. Het geschreven woord is slechts een gestripte, ge-compresste, gemodelleerde weergave van het gesproken woord. Neem het woord 'ja'. Ik kan dat zo op 20 verschillende manieren uitspreken. En als ik er echt goed voor ga zitten, kom ik misschien wel tot 100 verschillende uitspraakmogelijkheden. Dat is allemaal niet in schrift te vangen. Je hebt 'ja' en 'JA!' en 'jah???' en 'Jahaaaaa!!!!'. Maar elk van deze schrijfwijzes kan ik nog steeds op meerdere manieren uitspreken. Als je iemand echt iets belangrijks of persoonlijks hebt te vertellen, doe je dat niet via mail, sms of brief. Dan wil je hem/haar dat mondeling meedelen. Het allerliefst face-to-face, maar gewoon opbellen volstaat vaak ook. Is in ieder geval beter dan schrijven. Geluid zonder beeld komt volop voor. Radio, telefoon, cd en MP3-speler. Allemaal geluid zonder beeld. Iemand die onderaan de trap naar boven roept dat het eten klaar is: geluid zonder beeld. Een scheet, een boer... de mate van opvoeding en beleefdheid meet je af aan geluid zonder beeld. "Goedemorgen mevrouw"... op papier of beeldscherm ziet het er normaal uit. Maar als het uitgesproken wordt, hoor je aan de intonatie hoezeer die ander het meent. De glimlach die je erbij ziet, is na wat oefening te faken. Maar de klank van de stem verraadt of iemand werkelijk betrokken is. Beeld zonder geluid komt amper voor. Ja, er was ooit de Stomme Film. What's in a name? En dat die film geen geluid had, kwam vooral door de technische beperkingen van die tijd. Het is niet zo dat de Stomme Film een cultus is geworden of zo. Film zonder geluid is namelijk boring saai. Met alleen beeld en ondertiteling zul je nooit de belevenis hebben die je ervaart met geluid erbij. |
Okee, er is een vorm van beeld zonder geluid die wel populair is: de foto. Maar dat is een onwerkelijke weergave. Dat is iets dat eigenlijk niet bestaat. 1 fractie van een seconde uit een langdurige gebeurtenis is gevangen in een stilstaand beeld. Op een foto staat de tijd stil. Dat kan heel leuk zijn om naar te kijken, maar is strikt genomen de onwerkelijkheid ten top. Ik kan een fantastische avond hebben gehad, maar als jij net alleen die ene foto laat zien waarop ik gaap, krijgen anderen een heel verkeerd beeld van hoe het was. Sowieso gaapte ik niet op dat moment. Ik zat te lachen, maar dat zie je niet op dat ene verstilde moment. En je hoort het ook niet, want een foto bevat geen geluid.
Wij mensen leven in de tijd. Wij voelen ons nu goed omdat we ons even daarvoor niet goed voelden. Of andersom. Alles is gerelateerd aan tijd. En daarmee zijn we terug bij geluid. Geluid speelt zich af in de tijd. Geluid heeft tijd nodig. Geluid bestaat bij de gratie van tijd. Tijd om te ontstaan en tijd om je oren te bereiken. Daarna is er een heel klein beetje tijd nodig voordat je oren aan je hersenen hebben doorgegeven wat ik zei. Niet wat ik zeg, maar wat ik zei. Tegen de tijd dat mijn woorden door jou zijn begrepen, zijn mijn gedachtes alweer verder. Geluid wordt ook uitgedrukt in tijd. Een popliedje duurt drie minuten. Een radiocommercial duurt 20 seconden. Of iets korter of langer. Als je iemand iets vertelt, vraag je tijd van die persoon. "Heb je even een minuutje?" En die persoon kan vooraf niet weten wat je precies gaat zeggen. Dus hij moet blijven luisteren, en al zijn tijd en aandacht bij jou houden. Dat is anders met een foto. Als je iemand een foto in de handen duwt, kan hij daar een seconde naar kijken, of een minuut, of twintig minuten. Maar dan nog weet je niet of hij opmerkt dat je een heel bijzonder camera-standpunt had en dat het licht fantastisch mooi was. En dat het niet Tante Trees is op die foto, maar haar dochter. "Ja de tijd gaat snel, en ja ze lijken inderdaad sprekend op elkaar." Je hebt woorden nodig om dat uit te leggen. Weer geluid dus. Geluid om het beeld te verduidelijken. Wij mensen praten met elkaar. Dat is onze manier van communiceren. En dat is precies de manier van communiceren die in een radiocommercial wordt gebruikt. Ik ken geen radiocommercials zonder gesproken woord. Nou ja, er zijn er een paar met alleen gezongen woord. Maar zingen kunnen we zien als een (verhoogde) vorm van praten. |